Tình cảnh những người Thượng vừa bị bắt ở Thái Lan


Phóng viên BBC Tiếng Việt gặp những người Thượng từ Tây Nguyên sinh sống ở Thái Lan vừa bị bắt và "không biết ngày mai sẽ thế nào".
người Thượng
Image captionNgười phụ nữ này nói bà "đã ba lần bị đi tù ở Việt Nam nên không thể quay về"
Sáng sớm ngày 28/8, một nhóm viên chức Bộ Nội vụ, cảnh sát di trú, binh lính của quận Bang Yai, Thái Lan, ập vào một khu nhà ở tỉnh Nonthaburi, cách Bangkok hơn 30Km, bắt giữ 181 người tỵ nạn đến từ Việt Nam và Campuchia, trong số này có hơn 50 trẻ em.
Đây là những người cư ngụ bất hợp pháp tại Thái.
Hôm 30/8, sau một giờ đi xe từ trung tâm Bangkok, tôi đặt chân tới quận Bang Yai, nơi đang tạm giữ 133 người Thượng đến từ Tây Nguyên, 87 người lớn và 46 trẻ em.
Đó là một hội trường rộng và có mùi khá ẩm thấp. Vừa bước vào, tôi đã nghe những tiếng nói chuyện rì rầm và tiếng khóc của trẻ em lẫn tiếng sụt sùi của những phụ nữ trong lúc cầu nguyện.
Một số em bé đang chạy loanh quanh đùa giỡn với nhau trong lúc cảnh sát và những người của nhà chức trách Thái đang đứng quan sát chung quanh.
Được biết nhóm phụ nữ và trẻ em này bị giữ và phải ngủ qua đêm trên sàn nhà này.
Những người đàn ông trong nhóm này đã phải ra tòa từ hôm trước.

Đi tìm đường sống

Hầu hết người Thượng bị bắt ở đây không nói được tiếng Việt, vì họ là người Ê Đê, Gia Rai, đến từ các tỉnh Gia Lai, Đắk Lắk.
Một trong số này, bà Hjuôn Byà, 35 tuổi, cùng chồng và bốn con nhỏ, đứa bé nhất trong số này là một bé gái 5 tháng, được sinh ra ở Thái.
Bà nói với tôi: ""Chồng tôi bị đưa ra tòa hôm qua, chưa rõ kết quả thế nào."
"Vợ chồng tôi và các con tìm đường đến Thái vì biết ở đó có Liên Hiệp Quốc giúp người bị bức hại."
"Ở Gia Lai, chúng tôi là người theo đạo Tin Lành, thường xuyên bị ngăn cản đi nhà thờ, không cho tụ tập và bị làm khó đủ điều."
"Hơn hai năm trước, chúng tôi quyết định tìm đường đến Thái qua ngả Campuchia."
Kể về quãng thời gian ở Thái trước khi bị bắt, bà Hjuôn Byà nói: "Do đang xin tỵ nạn, không được đi làm, nhưng vì phải nuôi con nên chồng tôi đánh liều đi làm mấy công việc tay chân ở đây."
"Ai thuê gì làm nấy như phụ hồ và các việc lặt vặt khác."
"Anh ấy đã bị bắt nhiều lần rồi, mỗi lần bị bắt thì trong người có 500 hay 1.000 baht đều phải nộp phạt hết thì mới được thả."
"Tôi ở nhà chăm con, mỗi tháng cả nhà sống nhờ vào 15kg gạo được một nhóm người Việt ở Bangkok giúp đỡ."
"Vợ chồng tôi có thẻ Liên Hiệp Quốc sau khi đậu phỏng vấn và đang nuôi hy vọng đại sứ quán nước thứ ba chọn cho phỏng vấn."
"Chúng tôi không dám nghĩ tới khả năng xấu nhất là mình và những người ở đây sẽ bị trả về nước."
Cuộc trò chuyện của chúng tôi bị ngắt quãng nhiều lần vì một người của chính quyền Thái đến gần và nói rằng tôi không được "hỏi chuyện quá lâu".
Một lát sau, tôi thấy cả chục đứa bé, trong đó có hai con của bà Hjuôn Byà bị tách khỏi nhóm và đưa đi đâu không rõ.
Có em miệng nhoẻn nụ cười vì có lẽ các em này không rõ mình "được đưa đi chơi hay đi đâu."
"Họ nói với tôi là tụi nhỏ sẽ được đưa đi chăm sóc chỗ khác và sẽ giao lại cho bố mẹ mười ngày sau," bà Hjuôn Byà cho biết.
Sau khi người của chính quyền đến báo tin gì đó bằng tiếng Thái, căn phòng như chùng xuống với những tiếng khóc nấc nghẹn, sụt sùi của nhóm phụ nữ.
Một số viên chức của chính quyền liên tục vào ra hội trường. Một người được cho là viên chức địa phương từ chối đưa bình luận với BBC về việc bắt giữ người Thượng.
người Thượng
Image captionNhững đứa trẻ này không rõ mình "được đưa đi chơi hay đi đâu"
Một lát sau đó, những người phụ nữ trong nhóm người Thượng lần lượt được đưa lên xe chở đi.
Trong lúc được đưa ra xe, một phụ nữ lớn tuổi ngoái lại nói với tôi: "Tôi không muốn bị đưa về Việt Nam đâu."
"Tôi đã ba lần bị đi tù ở Việt Nam nên không thể quay về."
Nay J Khoj, 24 tuổi, một thanh niên người Gia Rai bị bắt trong nhóm này, đảm nhiệm việc phiên dịch.
Anh nói với tôi: "Tôi phải tìm đường qua đây vì cũng như nhiều gia đình theo đạo Tin Lành khác ở Đắk Lắk, bị trấn áp, tước đoạt đất đai, ruộng vườn."
"Mảnh ruộng 4 ha là của nhà tôi nhưng rồi một hôm người ta đến lấy và nói đó là đất của nhà nước."
người Thượng
Image captionNay J Khoj và những người Thượng cầu nguyện tại nơi bị tạm giữ

'Bị áp bức, tước đoạt'

Cũng trong hôm 30/8, bà Grace Bùi, đại diện Dự án Trợ giúp người Thượng tại Thái Lan nói với BBC: "Hiện tại thì chúng tôi không biết chắc chắn điều gì sẽ xảy ra với những người Thượng bị bắt và phải ra tòa."
"Hy vọng là họ không bị trục xuất nhưng chuyện gì cũng có thể xảy ra."
"Có sự khác biệt là Thái Lan không cần mở phiên tòa án để trục xuất người đến từ Campuchia, Lào hay Myanmar."
"Nhưng những người đến từ các quốc gia mà không có chung đường biên giới với Thái Lan như Việt Nam thì mọi việc phải được giải quyết tại tòa."
"Và những người phải ra tòa phải đối mặt với khoản phạt vì nhập cảnh bất hợp pháp."
"Tuy vậy, trong bốn năm qua, tôi chưa từng chứng kiến bất kỳ người Thượng nào bị bắt rồi bị trục xuất về VN trừ một số trường hợp"
"Nhiều khả năng họ sẽ bị đưa đến trại giam người nhập cư."
Bà Grace Bùi cho biết thêm: "Đàn áp tôn giáo và bị chính phủ tước đoạt đất đai để gây áp lực là nguyên nhân khiến người Thượng ra đi."
"Chính phủ Việt Nam không cấp chứng minh nhân dân hoặc giấy tờ nào khác để những người này không thể đi làm hoặc đi học."
"Họ là nông dân nên khi đất đai bị tước đoạt, đồng nghĩa với việc họ bị tước đoạt kế sinh nhai."
người Thượng
Image caption"Ngày mai rồi sẽ thế nào?" là một câu hỏi không có lời đáp với họ

Một cộng đồng ẩn dật

Giữa Bangkok có một cộng đồng nhỏ người Thượng nói rằng họ đến đây để thoát khỏi đàn áp tôn giáo của Hà Nội, theo tường thuật của Al Jazeera.
Cộng đồng này gồm 150 gia đình người Thượng, sống trong những ngôi nhà bằng tre dựng trên kênh rạch.
Đa phần trong số họ đã cải đạo sang Tin Lành. Những người Thượng này nói rằng họ đã phải đối mặt với sự áp bức và kỳ thị tôn giáo sau năm 1975.
Số lượng người Thượng Việt ở Thái Lan đã tăng lên trong những năm gần đây do có thêm người đào thoát những gì họ mô tả là trấn áp tôn giáo, cưỡng chế đất, và bắt giữ tùy tiện.
Không dễ tìm thấy nhóm người này. Họ sống trong các đồn điền và kênh rạch và bao quanh bởi những ngôi nhà tre nhỏ trên mặt nước.
"Họ sống ở đây thì an toàn hơn vì có quá nhiều cảnh sát ở khu trung tâm," Grace Bui, giám đốc chương trình Dự án Trợ giúp người Thượng tại Thái Lan nói với Aljazeera.
Thái Lan không là nước ký kết Công ước 1951 của Liên Hiệp Quốc liên quan đến tình trạng người tỵ nạn hoặc Nghị định thư 1967 liên quan đến tình trạng tỵ nạn.
Jennifer Bose, đại diện UNHCR tại Bangkok nói: "UNHCR nhấn mạnh đến tất cả những người xin tỵ nạn ở đây rằng việc tái định cư không phải là một quyền. Không có đủ nơi tái định cư cho tất cả những người xin tỵ nạn."
"Chỉ dưới 1% số người tỵ nạn trên thế giới thực sự có cơ hội để bắt đầu cuộc sống mới ở nước thứ ba".
Những người Thượng được phỏng vấn nói rằng họ biết Thái Lan không công nhận người tỵ nạn. Tuy nhiên, điều này không ngăn cản được họ tìm đường đến đây vì "dù sao vẫn tốt hơn so với những áp bức ở quê nhà".
người Thượng
Image captionNhững đứa trẻ nhìn người lớn bị dẫn đi

'Tự nguyện hồi hương'

Hồi năm 2017, báo Gia Lai đăng bài tường thuật chuyến thăm của Văn phòng Cao ủy Liên Hiệp Quốc về người tỵ nạn (UNHCR) đến thăm tỉnh Gia Lai.
Bài báo viết: "Đoàn sẽ đến thăm, tiếp xúc với 25 người dân tộc thiểu số hồi hương tại các huyện: Chư Prông, Chư Sê, Chư Pưh, Đak Đoa và Ia Grai để nắm tình hình về cuộc sống của họ sau khi quay về; qua đó có cơ sở để tiếp tục khuyến khích những người còn lại trở về đoàn tụ với gia đình."
"Từ năm 2015 đến nay, Văn phòng Cao ủy Liên Hiệp Quốc tại Bangkok đã tiếp nhận và trao trả về Việt Nam 68 người trong sáu đợt; riêng tỉnh Gia Lai có 25 người. Đa phần những người này đều tự nguyện hồi hương."
"Tỉnh Gia Lai luôn tạo mọi điều kiện thuận lợi để những người hồi hương tái hòa nhập cộng đồng và ổn định cuộc sống. Riêng với số người còn lại, nếu có nguyện vọng trở về, tỉnh sẵn sàng tiếp nhận và giúp đỡ, song bắt buộc họ phải tuân thủ chủ trương, đường lối của Đảng, chính sách, pháp luật của Nhà nước cũng như của địa phương."
Cũng trong hôm 30/8, thông cáo do Tổ chức Theo dõi Nhân quyền phát đi ghi: "Chính quyền Thái Lan nên thả ngay lập tức 181 người tỵ nạn dân tộc thiểu số và người đang xin quyền tỵ nạn vừa bị bắt giữ."
"Những người bị giam giữ chủ yếu là người Thượng ở Việt Nam và Campuchia và bị bắt ngày 28/8 ở ngoại ô Bangkok."
"Những người Thượng này sẽ phải đối mặt với việc bị bức hại nếu họ bị trả về Campuchia và Việt Nam. Điều mà Thái Lan không nên làm trong bất kỳ hoàn cảnh nào."
thượngBản quyền hình ảnhRADU DIACONU/AL JAZEERA
Image captionKhu nhà những người Thượng sống ở Bangkok
Tình cảnh những người Thượng vừa bị bắt ở Thái Lan Tình cảnh những người Thượng vừa bị bắt ở Thái Lan Reviewed by Blogger on 21:41 Rating: 5

Không có nhận xét nào:

Được tạo bởi Blogger.